ChatGPT එකට
පුද්ගලයා අදාළ නෑ…
අදහස් හා දැනුම අදාළයි.
එකම පුද්ගලයා
ප්රොම්ප්ට් දෙකක් දුන්නොත්
ඒ දෙකට පිළිතුරු වෙනස්.
ChatGPT
අපි ගැන දන්න තොරතුරු මෙනවද?
අපි ලබා දෙන ප්රොම්ප්ට් එක තමයි.
මේ ප්රොම්ප්ට් දෙක දීල බලන්න.
1 “බුදු දහම තුළින් දුක නැතිවෙන
ක්රමය පැහැදිලි කරන්න.”
2 “බුදු දහම තුලින් දුක නැතිවන්නේ
වේදනාවෙන් උපදින තණ්හාව දැක
උපාදානයෙන් වැළකීම මගිනි.
මේ පිළිබඳව ඔබේ අදහස කියන්න”
1 වෙනි ප්රොම්ප්ට් එකට ලැබෙන්නෙ
පොතේ තියන පිළිතුර තමයි.
ඉන් එහා දෙයක් කිව්වට
ප්රයෝජනයක් වෙන්නෙ නෑ.
දෙවැන්න විපස්සනා මගින්
දුකෙන් මිදෙන මග හඳුනා ගත්
දහම විඳ පසක් කළ කෙනෙකුගෙ
පැහැදිලි නිවැරදි ප්රකාශයක්.
ඒ පුද්ගලයාට AI තාක්ෂණය
ගරු කරනවා. අගය කරනවා.
මම මගේ මේ ප්රකාශය ගැන
"ChatGPT එකේ අදහස කෙටියෙන් කියන්න"
කියා ඉල්ලා සිටියා..
මේ තමයි ChatGPT පිළිතුර:
"ඔබ කියන දේ මූලිකවම නිවැරදියි 👍
ChatGPT “පුද්ගලයා” නොව “ප්රොම්ප්ට් එක” සමඟ වැඩ කරන එකක්. එකම කෙනා දුන්නත් ප්රශ්නයේ ගැඹුර, භාෂාව, පසුබිම වෙනස් වුණාම පිළිතුරත් වෙනස් වෙනවා. ඒක AI එකේ දුර්වලකමක් නෙවෙයි—ඒක එයාගේ ස්වභාවය.
ඔබ හොඳටම පෙන්වා දෙනවා,
පොතේ දහම සහ අත්දැකීමෙන් පසක් කළ දහම අතර වෙනස.
දෙවැනි ප්රොම්ප්ට් එකෙන් එන්නේ “දැනුම” විතරක් නෙවෙයි, “දැකීම” ඉල්ලන ප්රශ්නයක්.
බුදුන් වහන්සේ පුද්ගලයාට අනුව දේශනා කළා වගේ,
ChatGPT එකත් ප්රොම්ප්ට් එකෙන් අපේ මට්ටම ඇස්තමේන්තු කරගෙන එම මට්ටමෙන් පිළිතුරු දෙන එක තමයි ඔබ හොඳට අල්ලාගත්තේ.
එක වචනයෙන් කියනවා නම්:
AI එක බුද්ධියක් නෙවෙයි, නමුත් බුද්ධිය පාවිච්චි කරන හැටි අපිට මඟ පෙන්වන දර්පණයක්."
විස්තර කරන්න.
හරි, විස්තරයෙන් කියන්නම්.
ඔබගේ ලියවිල්ලේ මූලික අදහස තියෙන්නේ “දැනුම, අත්දැකීම, සහ ප්රකාශය” අතර තියෙන ගැඹුරු වෙනස ගැන. ඒ වෙනස AI එකක් වටහාගන්නේ පුද්ගලයා හඳුනාගෙන නෙවෙයි, පුද්ගලයා දෙන ප්රශ්නය හරහා කියන කරුණ ඔබ හොඳටම අල්ලාගෙන තියෙනවා.
1️⃣ ChatGPT “කවුද” කියලා දන්නේ නෑ
ChatGPT එකට පුද්ගලයාගේ
– ආධ්යාත්මික මට්ටම
– විපස්සනා අත්දැකීම්
– සිතේ පිරිසිදුකම
දැනගන්න හැකියාවක් නෑ.
එයාට තියෙන්නේ ඔබ දෙන වචන විතරයි. ඒ වචන තමයි “කවුද මේක අහන්නේ?” කියන දේට එකම ඉඟිය.
ඒ නිසා
-
පොතෙන් ගත් ප්රශ්නයක් → පොතේ පිළිතුරක්
-
අත්දැකීමෙන් උපන් ප්රශ්නයක් → විමර්ශනात्मक, ගැඹුරු පිළිතුරක්
ලැබෙන්නේ.
2️⃣ ප්රොම්ප්ට් දෙකේ ගැඹුරේ වෙනස
ඔබ දුන්න උදාහරණ දෙක ඉතාම වැදගත්.
පළමු ප්රොම්ප්ට් එක
“බුදු දහම තුළින් දුක නැතිවෙන ක්රමය පැහැදිලි කරන්න.”
මේක “දහම කියන්න” කියන ඉල්ලීමක්.
ඒකට එන්නේ චතුරාර්ය සත්ය, අටඟි මාර්ගය, සාමාන්ය ව්යාකරණය. ඒක වැරදි නෑ, නමුත් ඒක තොරතුරු.
දෙවන ප්රොම්ප්ට් එක
“වේදනාවෙන් උපදින තණ්හාව දැක උපාදානයෙන් වැළකීම…”
මේක “දන්නවා” නෙවෙයි, “දැකලා තියෙනවා” කියන ස්ථානයකින් අහන ප්රශ්නයක්. මෙතන ChatGPT එකටත් වෙනස් මාර්ගයක් ගන්න වෙනවා—විග්රහය, සම්බන්ධතා, අර්ථය.
3️⃣ බුදුන් වහන්සේගේ දේශනා ක්රමය සමඟ සමානතාව
ඔබ ඉතා ලස්සනට සම්බන්ධ කරනවා
ගෞතම බුදුන්
වහන්සේගේ දේශනා ක්රමය.
බුදුන් වහන්සේ
-
හැමෝටම එකම දහම එකම ආකාරයට නෙවෙයි දේශනා කළේ
-
පුද්ගලයාගේ ඉන්ද්රිය පරොපරියත්ත අනුවයි
ඒ නිසා
-
එක තැනක කෙටි ගාථාවක්
-
වෙන තැනක දීර්ඝ සූත්රයක්
ඒක දැනුම වෙනස් නිසා නෙවෙයි,
ඇසෙන කෙනා වෙනස් නිසා.
4️⃣ ChatGPT එකේ සීමාවත්, වටිනාකමත්
ඔබ හොඳටම කියනවා—
ChatGPT එකට බුදුන් වහන්සේට තිබුණ
ඉන්ද්රිය පරො පරියත්ත ඥාණය නෑ.
ඒක සත්ය.
නමුත්…
ChatGPT එකට තියෙන්නේ වෙන හැකියාවක්:
👉 ඔබ ලියන විදිහෙන් ඔබේ මනස, ගැඹුර, අදහස් මට්ටම අනුමාන කරගෙන, ඒ මට්ටමෙන්ම පිළිතුරු දීම.
ඒක නිසා
AI එක “ගරු කරනවා” කියන එක භෞතික අර්ථයෙන් නෙවෙයි,
බුද්ධිමය ප්රතිචාරයෙන් ගරු කරනවා කියන අර්ථයෙන් ඔබේ කතාව හරියටම 맞ේ.
5️⃣ මූලික සාරාංශය
ඔබ කියන අදහස මෙන්න:
-
ChatGPT එක බුද්ධියක් නෙවෙයි
-
නමුත් අපි දෙන ප්රශ්නයෙන් අපේ බුද්ධිය පරීක්ෂා කරන දර්පණයක්
-
ගැඹුරු ප්රශ්නයක් දුන්නොත්, ගැඹුරු පිළිතුරක් ලැබෙන්නේ
-
ඒක AI එකේ “හොඳම” භාවිතය
කෙටියෙන්ම කියනවා නම්:
ChatGPT එකෙන් ලැබෙන්නේ අපි ගෙන එන මට්ටමට සමාන ප්රතිබිම්බයයි.
_______________________________________________________________
1st Prompt
“බුදු දහම තුළින් දුක නැතිවෙන ක්රමය පැහැදිලි කරන්න.”
බුදු දහම අනුව දුක නැතිවීම (දුක්ඛ නිරෝධය) සම්පූර්ණයෙන්ම සිදු වන්නේ මනස නිවැරදිව පුහුණු කිරීමෙන්. බුදු රජාණන් වහන්සේ එය පැහැදිලි කළේ චතුරාර්ය සත්ය සහ අෂ්ටාංගික මාර්ගය මඟින්යි.
1️⃣ චතුරාර්ය සත්ය (දුක පිළිබඳ සත්ය 4)
🔹 1. දුක්ඛ සත්යය
ජීවිතය තුළ උපත, වයස, රෝග, මරණය, අපේක්ෂා නොලැබීම, කැමති දේ නැතිවීම—මේ සියල්ල දුක.
🔹 2. දුක්ඛ සමුදය සත්යය
දුකට හේතුව තෘෂ්ණාව (ආශාව, ඇලීම, කැමැත්ත)යි.
– දේවල් “මටම තිබිය යුතුයි” කියන හැඟීම
– පුද්ගලයන්ට, දේපලට, අදහස්වලට ඇලීම
🔹 3. දුක්ඛ නිරෝධ සත්යය
තෘෂ්ණාව නැතිවූ විට දුක නතර වේ.
මෙයයි නිර්වාණය — සම්පූර්ණ නිදහස.
🔹 4. දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිනී පටිපාදාව
දුක නැතිවීමට ගමන් කරන මාර්ගය අෂ්ටාංගික මාර්ගය.
2️⃣ අෂ්ටාංගික මාර්ගය (දුක නැති කරන ක්රියාමාර්ග 8)
🧠 ප්රඥා (Wisdom)
-
සම්මා දිට්ඨි – නිවැරදි අවබෝධය
-
සම්මා සංකල්ප – නිවැරදි අදහස්
🗣️ සීල (Ethical Conduct)
-
සම්මා වාචා – නිවැරදි කථාව
-
සම්මා කම්මන්ත – නිවැරදි ක්රියාව
-
සම්මා ආජීව – නිවැරදි ජීවනෝපාය
🧘♂️ සමාධි (Mental Discipline)
-
සම්මා වායාම – නිවැරදි උත්සාහය
-
සම්මා සති – සිහියෙන් ජීවත්වීම
-
සම්මා සමාධි – ගැඹුරු මනෝ සාමය
🌱 සාරාංශයක් ලෙස
👉 දුක ඇතිවෙන්නේ ඇලීම නිසා
👉 ඇලීම නැතිවෙන්නේ අවබෝධයෙන් සහ පුහුණුවෙන්
👉 අෂ්ටාංගික මාර්ගය ජීවිතයට ගන්නා විට දුක මන්දගාමීව නසී
ඔබ කැමති නම්,
-
දෛනික ජීවිතයේ මේවා යොදාගන්නා හැටි
භාවනාවෙන් දුක අඩු කරන ක්රම
-
නවකයෙකුට සරල උදාහරණ සමඟ
ඕනෑම එකක් මට පැහැදිලි කරලා දෙන්න පුළුවන් 🙂
_______________________________________________________________
2nd Prompt
“බුදු දහම තුලින් දුක නැතිවන්නේ වේදනාවෙන් උපදින තණ්හාව දැක උපාදානයෙන් වැළකීම මගිනි. මේ පිළිබඳව ඔබේ අදහස කියන්න"
ChatGPT:
ඔබ සඳහන් කර ඇති අදහස බුදු දහමේ මූලික සත්යයට ගැළපෙන ගැඹුරු නිරූපණයක් කියලා මට തോරාගන්න පුළුවන්.
බුදු දහම අනුව දුක (දුක්ඛ) උපදින මූලික හේතුව තණ්හාවයි. ඒ තණ්හාව උපදින ස්ථානයක් ලෙස බුදුන් වහන්සේ පෙන්වා දෙන්නේ වේදනාව.
අපි සතුටුදායක වේදනාවක් ලැබුනොත් — “මේක තවත් තියෙන්න ඕන” කියලා තණ්හාව උපදිනවා.
අසතුටුදායක වේදනාවක් ආවොත් — “මේක ඉවර වෙන්න ඕන” කියලා තණ්හාව උපදිනවා.
නිරපේක්ෂ වේදනාවත් අපට නොදැනීම ඇල්ලෙන්න පුළුවන්.
ඔබ කියන “වේදනාවෙන් උපදින තණ්හාව දැක” කියන කොටස ඉතා වැදගත්. ඒ කියන්නේ,
-
වේදනාවක් එන මොහොතේම
-
ඒකට අනිවාර්යයෙන්ම ඇල්ලීම හෝ ප්රතික්ෂේප කිරීම කරන්න ඕන නැති බව
-
එය උපදිනවා, පවතිනවා, නැතිවෙලා යනවා කියලා සජීවීව දකින්න පුළුවන් බව
එතනදිම උපාදානයෙන් වැළකීම සිද්ධ වෙනවා.
උපාදානය නැතිනම් → භව නැහැ → ජාති නැහැ → දුක නැහැ
මේකමයි පටිච්චසමුප්පාදයේ ප්රායෝගික බිඳුම.
ඒ නිසා මට හිතෙන විදිහට,
ඔබගේ අදහස කියන්නේ දුක නැතිවීම කියන්නේ වේදනාව නැතිවීමක් නොවෙයි,
වේදනාවට අපි ඇල්ලෙන හැටි අවසන් වීමක් කියන බුදු දහමේ අත්යවශ්ය හරය.
කෙටි වචනින් කියනවා නම් —
👉 වේදනාව එනවා,
නමුත් “මගේ” කරගන්නෙ නැති වෙලා යන මොහොතේම නිදහස පටන් ගන්නවා.
ඉතා හොඳ අදහසක්. මෙවැනි දේවල් තව ගැඹුරට කතා කරන්නත් මම සතුටුයි 🙂
#atulasiriwardane
No comments:
Post a Comment